Sekumpulan saintis Amerika Syarikat pada 6hb telah mengumumkan hasil kajian baharu, menyatakan bahawa mereka telah menggunakan kecerdasan buatan (AI) untuk mereka cipta virus baharu yang tidak wujud dalam alam semula jadi, sekali gus menarik perhatian meluas.
Pasukan penyelidik yang diketuai Universiti Stanford di Amerika Syarikat telah menerbitkan makalah kajian mereka dalam jurnal "Science", menyatakan bahawa mereka telah merekabentuk sejenis bacteriophage baharu yang berfungsi sepenuhnya dan boleh membiak di makmal menggunakan AI.
Pasukan kajian menerangkan bahawa mereka menggunakan model bahasa genom untuk mereka cipta virus ini. Biasanya, model bahasa AI dilatih menerusi sejumlah besar data teks, manakala model bahasa genom dilatih dengan sejumlah besar urutan asid deoksiribonukleik (DNA) semula jadi, mempelajari corak struktur DNA yang berkembang secara evolusi dalam alam semula jadi, dan seterusnya menghasilkan genom baharu berdasarkan pengetahuan ini.
Dalam kajian ini, pasukan penyelidik menggunakan dua model bahasa genom, Evo 1 dan Evo 2, mengambil bacteriophage semula jadi Phi X-174 sebagai templat, menghasilkan satu kumpulan genom calon. Sekitar 300 genom telah disintesis secara manual dan diuji di makmal, akhirnya menghasilkan 16 jenis bacteriophage aktif. Genom bacteriophage ini mempunyai urutan DNA, struktur dan adaptasi yang berbeza.
Bacteriophage ialah virus yang menyerang bakteria. Pasukan penyelidik menyatakan, mereka memilih bacteriophage sebagai objek kajian kerana genomnya yang lebih kecil, mudah untuk dicuba secara eksperimen, serta digunakan secara meluas dalam biologi molekul, kejuruteraan mikrob dan bidang perubatan.
Pasukan kajian turut menegaskan bahawa bacteriophage yang direka dengan AI kali ini berbeza daripada mana-mana bacteriophage semula jadi yang diketahui, memiliki mutasi baharu, gen dan unsur kawalan yang berlainan, serta panjang genom yang berbeza. Eksperimen membuktikan campuran bacteriophage baharu ini boleh menyekat dengan cepat sejenis E. coli yang sudah kebal terhadap bacteriophage semula jadi.
Oleh itu, pasukan kajian percaya bahawa model AI memang boleh mereka cipta genom bacteriophage yang berbeza sepenuhnya daripada yang ada di alam semula jadi, serta mempunyai ciri-ciri yang dikehendaki terlebih dahulu.
Penyelidikan berkaitan ini turut menimbulkan kebimbangan sama ada AI akan digunakan untuk mereka bentuk dan menghasilkan patogen berbahaya.
Menurut pasukan kajian, bagi mengurangkan risiko, mereka sengaja mengecualikan data virus yang boleh menjangkiti manusia, haiwan atau tumbuhan daripada latihan AI, justeru model yang dilatih tidak akan mampu menghasilkan genom virus berbahaya kepada manusia. 16 jenis bacteriophage yang dihasilkan kajian ini juga tidak akan mengancam manusia.
Laporan The New York Times menyebut para penyelidik memilih bacteriophage semula jadi Phi X-174 sebagai templat mereka cipta kerana dua sebab: Pertama, saintis telah mengkaji virus ini hampir satu abad dan sangat memahaminya; kedua, bacteriophage Phi X-174 hanya menjangkiti E. coli, jadi virus yang sepadan dianggap lebih selamat.
Walau bagaimanapun, pasukan kajian juga mengakui bahawa kajian ini “menimbulkan persoalan penting yang perlu difikirkan pada tahap biosekuriti, biosekat dan biojaga”, dan menggesa penyelidik lain yang menjalankan reka bentuk genom penuh untuk “merujuk pakar bidang biosekuriti dan biojaga sepanjang kitaran projek”.
Dalam satu komen yang diterbitkan dalam jurnal "Science" pada masa yang sama, pakar kesihatan awam dari Pusat Perlindungan Kesihatan Johns Hopkins, Inglesby dan pakar biosekuriti Hank, menunjukkan bahawa kini persoalannya bukan lagi "sama ada genom virus AI boleh dihasilkan", sebaliknya ialah bagaimana memastikan aplikasi berkaitan "tidak membawa mudarat besar".
Mereka menggesa supaya tiada kajian membabitkan virus berpotensi patogenik dijalankan, serta pengetatan kawalan menerusi perundangan.