(Bandar Seri Begawan, 17hb) Menteri di Jabatan Perdana Menteri merangkap Menteri Kedua Kewangan dan Ekonomi, Dato Seri Setia Dr. Awang Haji Mohd Amin Liew Abdullah, menyatakan di Parlimen bahawa Kementerian Kewangan dan Ekonomi akan meneliti secara serius semua cadangan yang dikemukakan, khususnya dalam meningkatkan pendapatan kerajaan dan usaha kepelbagaian ekonomi. Kerajaan akan meneroka strategi baharu bagi memastikan kemampanan kewangan, di samping memastikan sebarang dasar baharu yang diperkenalkan tidak menambah beban kewangan kerajaan.
Beliau menegaskan bahawa menarik pelaburan asing adalah salah satu faktor utama yang memacu pertumbuhan ekonomi Brunei dan mencipta peluang pekerjaan. Beliau mendedahkan bahawa kini sudah terdapat 25 syarikat pelaburan asing beroperasi di Brunei, dan terdapat lebih banyak projek pelaburan yang sedang dijalankan, dijangka akan menyediakan lebih banyak peluang pekerjaan kepada rakyat Brunei. Untuk tujuan ini, kerajaan akan terus memperkukuhkan ekosistem pelaburan dengan memperbaiki persekitaran perniagaan, mengukuhkan kerjasama awam-swasta, serta meningkatkan kemahiran tenaga kerja tempatan supaya sejajar dengan kehendak industri.
Beliau turut memperkenalkan penyesuaian strategik yang diambil oleh kerajaan Brunei dalam menarik pelaburan asing, di mana fokus kini bukan sekadar mempromosi peluang pelaburan, tetapi turut menyediakan projek pelaburan yang telah dikenal pasti, distruktur dan bersedia untuk dilaksanakan, serta mempamerkan kedudukan Brunei dalam rantaian nilai serantau. Strategi baharu ini akan membantu mengurangkan risiko pelaburan, mempercepat proses membuat keputusan, dan meningkatkan kadar kejayaan pelaburan.
Dalam mesyuarat tersebut, kerajaan Brunei turut menekankan kepentingan pemeliharaan alam sekitar dan ekonomi hijau. Kerajaan menyedari bahawa perubahan iklim dan peralihan tenaga memberi kesan besar terhadap daya saing ekonomi global, dan pada masa hadapan Brunei akan terus memanfaatkan kelebihan dalam aspek pemeliharaan alam sekitar dengan membangunkan penyelesaian berasaskan alam semula jadi, menarik lebih banyak pelaburan hijau dan mencipta lebih banyak peluang pekerjaan dalam sektor hijau.
Kerajaan telah menubuhkan pasukan khas untuk memacu pelaksanaan projek-projek bangunan hijau dan mengukuhkan kerjasama antara sektor awam dan swasta bagi memastikan semua projek benar-benar menyokong pembangunan mampan. Di samping itu, Brunei juga bercadang untuk memperkenalkan piawaian bangunan hijau (seperti Sijil Hijau Bersepadu Brunei, B.A.G.U.S.) bagi menggalakkan pelaksanaan projek berasaskan alam sekitar.
Beliau turut menekankan kepentingan penggunaan domestik. Katanya, perbelanjaan isi rumah adalah pemacu utama pertumbuhan ekonomi mana-mana negara, dan penggunaan barangan serta perkhidmatan tempatan bukan sahaja dapat merancakkan pertumbuhan ekonomi malah merangsang perkembangan perniagaan tempatan serta mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan. Beliau menyeru semua pihak untuk menyokong ekonomi tempatan dengan memilih membeli produk dan perkhidmatan tempatan, sekali gus secara langsung membantu memperkukuh asas ekonomi negara.
Beliau turut menyatakan kerajaan akan mengambil langkah bagi memastikan keseimbangan antara perdagangan antarabangsa dan ekonomi tempatan, supaya lebih banyak dana kekal di dalam negara, seterusnya meningkatkan produktiviti syarikat tempatan dan mewujudkan peluang pekerjaan yang lebih berkualiti.
Beliau menyatakan lagi bahawa industri makanan Brunei telah menunjukkan pertumbuhan positif dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Berdasarkan data, dari tahun 2015 hingga 2025, KDNK industri makanan Brunei meningkat purata sebanyak 1.3%, di mana sektor perikanan dan penternakan memainkan peranan penting. Secara khusus, pengeluaran ayam meningkat dari sekitar 23,000 tan metrik kepada hampir 30,000 tan, pengeluaran telur juga meningkat dari 131 juta biji kepada 205 juta biji, manakala akuakultur meningkat dari 984 tan metrik kepada 1,533 tan. Nilai eksport produk makanan turut meningkat dari BND6.98 juta pada 2015 kepada BND13.8 juta pada 2025. Pertumbuhan ini bukan sahaja memperkukuh keupayaan sara diri makanan negara, malah menyumbang secara signifikan kepada kepelbagaian ekonomi.
Mengenai kemampanan fiskal Brunei, beliau menyatakan bahawa kerajaan akan terus memperkukuh pengurusan fiskal melalui tadbir urus perbelanjaan yang berkesan dan penyediaan bajet berasaskan hasil, bagi memastikan kestabilan ekonomi negara. Kerajaan juga akan melaksanakan reformasi dalam pengurusan percukaian, mengoptimumkan dasar cukai untuk memastikan pertumbuhan pendapatan kerajaan yang mampan serta menyokong pembangunan syarikat tempatan.
Beliau seterusnya menambah bahawa kerajaan telah mengambil tindakan termasuk meningkatkan kecekapan melalui penambahbaikan sistem percukaian, serta sedang mengkaji semula dasar cukai korporat supaya sistem percukaian menjadi lebih adil dan telus.
Dalam membincangkan pelaksanaan projek kerajaan, Menteri menegaskan bahawa kerajaan akan terus memperkukuh pemantauan pelaksanaan projek agar setiap perbelanjaan awam dimanfaatkan secara efektif dan membawa impak yang nyata. Kerajaan merancang untuk memperhebat pemantauan projek dan memastikan projek berjalan mengikut perancangan agar tahap keberkesanan setiap perbelanjaan dapat dipertingkatkan.
Sebagai kesimpulan, Menteri menegaskan bahawa kerajaan Brunei akan terus komited untuk merealisasikan Wawasan Brunei 2035, memacu kepelbagaian ekonomi negara, meningkatkan daya saing syarikat tempatan dan menggalakkan pembangunan sosial yang mampan. Beliau menyeru semua pihak bekerjasama bagi memastikan setiap dasar dan inisiatif benar-benar membawa kesejahteraan dan kemajuan kepada rakyat Brunei.
Beliau menegaskan bahawa menarik pelaburan asing adalah salah satu faktor utama yang memacu pertumbuhan ekonomi Brunei dan mencipta peluang pekerjaan. Beliau mendedahkan bahawa kini sudah terdapat 25 syarikat pelaburan asing beroperasi di Brunei, dan terdapat lebih banyak projek pelaburan yang sedang dijalankan, dijangka akan menyediakan lebih banyak peluang pekerjaan kepada rakyat Brunei. Untuk tujuan ini, kerajaan akan terus memperkukuhkan ekosistem pelaburan dengan memperbaiki persekitaran perniagaan, mengukuhkan kerjasama awam-swasta, serta meningkatkan kemahiran tenaga kerja tempatan supaya sejajar dengan kehendak industri.
Beliau turut memperkenalkan penyesuaian strategik yang diambil oleh kerajaan Brunei dalam menarik pelaburan asing, di mana fokus kini bukan sekadar mempromosi peluang pelaburan, tetapi turut menyediakan projek pelaburan yang telah dikenal pasti, distruktur dan bersedia untuk dilaksanakan, serta mempamerkan kedudukan Brunei dalam rantaian nilai serantau. Strategi baharu ini akan membantu mengurangkan risiko pelaburan, mempercepat proses membuat keputusan, dan meningkatkan kadar kejayaan pelaburan.
Dalam mesyuarat tersebut, kerajaan Brunei turut menekankan kepentingan pemeliharaan alam sekitar dan ekonomi hijau. Kerajaan menyedari bahawa perubahan iklim dan peralihan tenaga memberi kesan besar terhadap daya saing ekonomi global, dan pada masa hadapan Brunei akan terus memanfaatkan kelebihan dalam aspek pemeliharaan alam sekitar dengan membangunkan penyelesaian berasaskan alam semula jadi, menarik lebih banyak pelaburan hijau dan mencipta lebih banyak peluang pekerjaan dalam sektor hijau.
Kerajaan telah menubuhkan pasukan khas untuk memacu pelaksanaan projek-projek bangunan hijau dan mengukuhkan kerjasama antara sektor awam dan swasta bagi memastikan semua projek benar-benar menyokong pembangunan mampan. Di samping itu, Brunei juga bercadang untuk memperkenalkan piawaian bangunan hijau (seperti Sijil Hijau Bersepadu Brunei, B.A.G.U.S.) bagi menggalakkan pelaksanaan projek berasaskan alam sekitar.
Beliau turut menekankan kepentingan penggunaan domestik. Katanya, perbelanjaan isi rumah adalah pemacu utama pertumbuhan ekonomi mana-mana negara, dan penggunaan barangan serta perkhidmatan tempatan bukan sahaja dapat merancakkan pertumbuhan ekonomi malah merangsang perkembangan perniagaan tempatan serta mewujudkan lebih banyak peluang pekerjaan. Beliau menyeru semua pihak untuk menyokong ekonomi tempatan dengan memilih membeli produk dan perkhidmatan tempatan, sekali gus secara langsung membantu memperkukuh asas ekonomi negara.
Beliau turut menyatakan kerajaan akan mengambil langkah bagi memastikan keseimbangan antara perdagangan antarabangsa dan ekonomi tempatan, supaya lebih banyak dana kekal di dalam negara, seterusnya meningkatkan produktiviti syarikat tempatan dan mewujudkan peluang pekerjaan yang lebih berkualiti.
Beliau menyatakan lagi bahawa industri makanan Brunei telah menunjukkan pertumbuhan positif dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Berdasarkan data, dari tahun 2015 hingga 2025, KDNK industri makanan Brunei meningkat purata sebanyak 1.3%, di mana sektor perikanan dan penternakan memainkan peranan penting. Secara khusus, pengeluaran ayam meningkat dari sekitar 23,000 tan metrik kepada hampir 30,000 tan, pengeluaran telur juga meningkat dari 131 juta biji kepada 205 juta biji, manakala akuakultur meningkat dari 984 tan metrik kepada 1,533 tan. Nilai eksport produk makanan turut meningkat dari BND6.98 juta pada 2015 kepada BND13.8 juta pada 2025. Pertumbuhan ini bukan sahaja memperkukuh keupayaan sara diri makanan negara, malah menyumbang secara signifikan kepada kepelbagaian ekonomi.
Mengenai kemampanan fiskal Brunei, beliau menyatakan bahawa kerajaan akan terus memperkukuh pengurusan fiskal melalui tadbir urus perbelanjaan yang berkesan dan penyediaan bajet berasaskan hasil, bagi memastikan kestabilan ekonomi negara. Kerajaan juga akan melaksanakan reformasi dalam pengurusan percukaian, mengoptimumkan dasar cukai untuk memastikan pertumbuhan pendapatan kerajaan yang mampan serta menyokong pembangunan syarikat tempatan.
Beliau seterusnya menambah bahawa kerajaan telah mengambil tindakan termasuk meningkatkan kecekapan melalui penambahbaikan sistem percukaian, serta sedang mengkaji semula dasar cukai korporat supaya sistem percukaian menjadi lebih adil dan telus.
Dalam membincangkan pelaksanaan projek kerajaan, Menteri menegaskan bahawa kerajaan akan terus memperkukuh pemantauan pelaksanaan projek agar setiap perbelanjaan awam dimanfaatkan secara efektif dan membawa impak yang nyata. Kerajaan merancang untuk memperhebat pemantauan projek dan memastikan projek berjalan mengikut perancangan agar tahap keberkesanan setiap perbelanjaan dapat dipertingkatkan.
Sebagai kesimpulan, Menteri menegaskan bahawa kerajaan Brunei akan terus komited untuk merealisasikan Wawasan Brunei 2035, memacu kepelbagaian ekonomi negara, meningkatkan daya saing syarikat tempatan dan menggalakkan pembangunan sosial yang mampan. Beliau menyeru semua pihak bekerjasama bagi memastikan setiap dasar dan inisiatif benar-benar membawa kesejahteraan dan kemajuan kepada rakyat Brunei.