(Miri, 15 Jun) – Pengerusi Seumur Hidup Parti Rakyat Sarawak (PRS), Dato Sri Dr. James Jemut Masing mengeluarkan kenyataan media bahawa Premier Sarawak, Datuk Patinggi Tan Sri Abang Johari Tun Openg dengan jelas menyatakan bahawa Sarawak dan Sabah bertegas untuk memulihkan "satu pertiga kerusi Parlimen untuk Borneo". Ini bukan soal mengejar kuasa, sebaliknya demi mempertahankan semangat penubuhan Malaysia serta memastikan perlembagaan negara kekal saksama dan tidak terhakis. Penegasan ini sekali lagi mengembalikan topik penubuhan negara — yang sekian lama dielakkan — ke dalam perbincangan awam Malaysia.
Pengerusi Dr. James menekankan, Abang Johari menyatakan bahawa Malaysia bukannya "evolusi semula jadi dari Tanah Melayu", sebaliknya telah dibentuk bersama oleh Tanah Melayu, Singapura, Sabah, dan Sarawak, seperti yang tertera dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan dokumen berkaitan.
Beliau menjelaskan, dalam reka bentuk awal sistem negara, Sabah, Sarawak dan Singapura bersama-sama memiliki lebih satu pertiga daripada jumlah kerusi Parlimen. Tujuan utama hanyalah sebagai injap keselamatan perlembagaan – agar sebarang pindaan asas kepada struktur Perlembagaan memerlukan persetujuan dari Malaysia Timur memandangkan pindaan memerlukan majoriti dua pertiga.
Namun, selepas Singapura keluar dari Malaysia pada 1965, 15 kerusi Parlimen Singapura tidak diagihkan semula kepada Sabah dan Sarawak, sebaliknya diserap ke Semenanjung. Malah, peratusan kerusi Parlimen Malaysia Timur dikurangkan secara berterusan, kini hanya tinggal suku (25%). Dr. James menegaskan bahawa perubahan struktur ini tidak pernah dipersetujui Sabah dan Sarawak, apatah lagi dirunding semula — jelas bertentangan dengan semangat penubuhan negara.
Beliau turut menyatakan, kebelakangan ini tuntutan untuk mengembalikan status sepatutnya Sabah dan Sarawak telah menjadi suara bersama pelbagai parti politik, pertubuhan masyarakat serta generasi muda. Selepas PRU14, kerajaan Sarawak telah menubuhkan "Jawatankuasa Khas MA63" untuk mengkaji kembali hak-hak penubuhan; pada 2021, DUN Sarawak meluluskan beberapa usul mempertegaskan status Sarawak sebagai rakan penubuhan Malaysia; pada 2022, pindaan Perkara 1(2) Perlembagaan Persekutuan memulihkan ungkapan asal namun tidak mengubah struktur kerusi Parlimen – ini menyebabkan polemik di Malaysia Timur. Sepanjang 2023 hingga 2025, pelbagai forum masyarakat, seminar akademik dan kenyataan pertubuhan telah berterusan menuntut pemulihan sekurang-kurangnya satu pertiga kerusi Parlimen, menegaskan isu ini adalah sifat sistematik, bukan retorik politik semata-mata.
Dr. James juga berkata Premier Abang Johari menegaskan tarikh penubuhan Malaysia ialah 16 September dan bukan 31 Ogos. Ketika itu, Filipina dan Indonesia membantah; selepas penilaian PBB, barulah negara dibentuk. Proses sejarah ini membuktikan penubuhan Malaysia melalui pengiktirafan serta proses antarabangsa. Menghormati MA63 bukan sahaja isu politik domestik, malah turut berkait kredibiliti dan asas negara di peringkat antarabangsa.
Beliau menyatakan, teras demokrasi ialah keadilan sistematik, bukannya bilangan penduduk. Dalam amalan Westminster, kawasan kecil pun tetap ada suara; memulihkan satu pertiga kerusi Parlimen bagi Sabah dan Sarawak tidak melemahkan negara, sebaliknya memastikan janji penubuhan ditepati, adalah keadilan perlembagaan, bukannya provinsialisme.
Dr. James merumuskan, hanya berlandaskan saling memahami, menghormati dan mematuhi perjanjian, Malaysia mampu menjadi kuat. Justeru dalam hal ini, pendirian rakyat Sabah dan Sarawak amat jelas dan tegas – menyokong Premier Sarawak serta menuntut satu pertiga kerusi Parlimen, suatu tuntutan yang munasabah, sah di sisi undang-undang, berlandaskan perlembagaan dan selaras dengan semangat penubuhan negara.