Seorang juruterbang MAS yang disyaki cuba menyeludup lebih 70,000 pil ecstasy di Indonesia, bukan sahaja didapati positif methamphetamine, ecstasy dan kokain oleh pihak berkuasa Indonesia, malah turut mencetuskan kebimbangan meluas dalam industri penerbangan mengenai pengurusan kesihatan mental juruterbang dan mekanisme keselamatan.
Seorang juruterbang berpengalaman yang enggan dikenali, ketika ditemu bual oleh New Straits Times baru-baru ini mendedahkan, juruterbang yang terlibat sebenarnya dikenali dalam industri sebagai "seorang yang berperangai agak panas baran", namun kerana beliau sentiasa memenuhi piawaian teknikal penerbangan, maka beliau berjaya menamatkan latihan serta mendapat kelayakan menerbangkan pesawat.
Katanya, sistem latihan juruterbang yang sedia ada lebih menumpukan pada keupayaan teknikal dan tidak membuat catatan rasmi berkaitan personaliti atau ciri-ciri tingkah laku individu.
"Anda tidak boleh katakan dia adalah 'juruterbang yang buruk', jika tidak dia memang tidak akan lulus latihan. Dari segi teknikal, dia mesti capai standard yang ditetapkan untuk tamatkan semua latihan."
"Semasa latihan, tiada ruangan untuk rekod personaliti atau kelakuan individu, penilaian hanya berdasarkan keupayaan melaksanakan tugasan penerbangan yang ditetapkan."
Juruterbang berpengalaman ini berkata, kes ini telah menyerlahkan kelemahan sistem yang lama wujud dalam industri penerbangan, di mana walaupun juruterbang memikul tugas bertekanan tinggi, namun tiada penilaian kesihatan mental menyeluruh, tiada mekanisme laporan rakan sekerja dan tiada sistem bimbingan psikologi jangka panjang.
Katanya, pada masa ini penilaian 'kesihatan mental' juruterbang semasa pemeriksaan kesihatan tahunan sebenarnya hanya melibatkan soalan ringkas tentang keadaan semasa oleh doktor.
"Tiada pelan kesihatan mental yang formal, juga tiada penilaian psikologi sebenar. Semasa pemeriksaan kesihatan tahunan, doktor lazimnya hanya tanya: 'Macam mana kebelakangan ini? Semuanya okey?'"
"Jika anda kata semuanya baik, tiada siasatan lanjut. Borang pemeriksaan rasmi juga tiada bahagian khusus menilai status kesihatan mental juruterbang."
Beliau menegaskan, walaupun juruterbang boleh memohon cuti sakit kerana isu kesihatan mental, budaya kerja Asia yang lebih konservatif menyebabkan ramai bimbang dilabel negatif, maka jarang ada yang berani tampil meminta bantuan.
"Dari segi sistem memang dibenarkan, tapi berapa ramai yang benar-benar akan buat begitu? Lebih-lebih lagi dalam budaya kerja Asia, tindakan sebegini mudah membuat orang beranggap kamu ada masalah."
Merujuk kepada kes penyeludupan dadah rentas negara ini, juruterbang berpengalaman itu percaya siasatan perlu bukan sahaja tertumpu kepada proses penyeludupan dadah, malah harus mendalami sama ada individu terlibat berdepan tekanan kewangan, masalah keluarga atau isu peribadi lain, bagi mengenalpasti motif jenayah.
"Penyiasat patut selidik sama ada dia ada masalah kewangan, ahli keluarga sakit atau sangat memerlukan wang."
"Kita masih tak tahu cerita sebenar, juga tak tahu apa keputusan yang seseorang akan buat jika berdepan tekanan keluarga."
Sehingga berita ini ditulis, MAS masih belum memberikan sebarang maklum balas terhadap laporan New Straits Times.