Datuk Seri Mohamad Hasan, Menteri Luar Negeri, menyatakan bahawa apa-apa urusan yang melibatkan Selat Melaka tidak boleh diputuskan secara sepihak oleh mana-mana negara, tetapi harus berlandaskan prinsip 'konsensus bersama' ASEAN bagi memastikan keselamatan laluan laut yang penting ini.
Beliau ketika berucap sebagai tetamu khas dalam forum 'Better Nation Forum' ke-10 bertajuk 'Kesannya Konflik AS-Iran terhadap Malaysia' menegaskan bahawa Malaysia bersama Singapura, Indonesia dan Thailand sudah ada 'konsensus yang sangat kukuh' mengenai urusan Selat Melaka dan sekian lama melancarkan rondaan bersama demi memastikan keselamatan pelayaran di kawasan berkenaan. Selat ini merupakan antara laluan perkapalan paling sibuk di dunia.
“Apa-apa langkah yang melibatkan Selat Melaka mesti melibatkan keempat-empat negara tersebut. Inilah konsensus kami – tidak boleh bertindak secara sepihak.”
Menurut beliau, sejak awal keempat-empat negara mencapai persetujuan mengenai rondaan dan keselamatan selat, prinsip asasnya adalah tidak membenarkan keputusan unilateral.
Beliau menegaskan bahawa mekanisme operasi ASEAN sentiasa berasaskan konsensus bersama, “walaupun di peringkat jawatankuasa kecil, setiap keputusan mesti melalui konsensus.”
Kenyataan beliau dibuat dalam konteks ketidaktentuan geopolitik Asia Barat yang terus meruncing. Situasi tersebut berpotensi meningkatkan risiko kepada laluan sempit strategik dunia termasuk Selat Melaka.
Selain itu, Mohamad Hasan menegaskan bahawa Malaysia akan terus memperkukuh konsep 'Kawasan Aman, Bebas dan Berkecuali' (ZOPFAN) dan menegaskan kepentingan berpegang pada ASEAN dalam menghadapi lanskap global yang semakin rumit.
Beliau berkata Malaysia mesti mengamalkan dasar luar 'berkecuali aktif' agar tidak terperangkap dalam percaturan kuasa-kuasa besar.
“Negara kita adalah negara dagang, ekonomi kita terbuka, kita berniaga dengan semua pihak dan tidak boleh dianggap berpihak kepada mana-mana satu pihak, kerana ini akan menjejaskan pembangunan ekonomi negara.”
Menurut laporan sebelum ini, Indonesia sedang mengkaji kemungkinan untuk mengenakan bayaran ke atas kapal-kapal yang melalui Selat Melaka, dengan harapan dapat menjana pendapatan daripada salah satu laluan perkapalan paling sibuk di dunia.
Menurut Menteri Kewangan Indonesia, Prabowo, cadangan ini selaras dengan hala tuju Presiden Prabowo untuk menjadikan Indonesia pemain utama ekonomi global dan bukan hanya kekal sebagai negara pinggiran.
“Indonesia bukanlah negara pinggiran. Kita berada di laluan utama perdagangan dan tenaga dunia, namun kapal yang melalui Selat Melaka belum dikenakan apa-apa bayaran.”
Prabowo berkata demikian ketika hadir pada satu seminar anjuran institusi pembiayaan infrastruktur milik kerajaan di Jakarta pada Rabu.
Selat Melaka menghubungkan Lautan Hindi dan Lautan Pasifik, terletak berhampiran Indonesia, Malaysia dan Singapura. Ia adalah nadi penting perdagangan global dan dianggap setara dengan Selat Hormuz, Terusan Suez dan Terusan Panama sebagai laluan penting dunia.
Prabowo menegaskan, sekiranya langkah kutipan bayaran itu mahu dilaksanakan, ia perlu diselaras bersama negara-negara jiran dan menekankan bahawa Indonesia memiliki bahagian terbesar di kawasan perairan itu. Beliau turut menyatakan bahawa Iran pernah membincangkan idea mengenakan bayaran laluan untuk kapal melalui Selat Hormuz sebagai contoh yang boleh dijadikan rujukan.
Bagaimanapun, cadangan ini jelas berbeza dengan pendirian Singapura. Menteri Luar Singapura, Vivian Balakrishnan menegaskan bahawa Selat Melaka dan Selat Singapura harus kekal terbuka dan bebas untuk dilalui semua pengguna.
“Hak laluan transit dijamin kepada semua negara. Kami tidak akan terlibat dalam sebarang tindakan penutupan laluan, sekatan pelayaran mahu pun kutipan bayaran.”
Vivian berkata demikian semasa Minggu Maritim Singapura 2026.
Prabowo turut mengakui bahawa cadangan tersebut masih pada peringkat awal kajian, sukar untuk dilaksanakan dalam masa terdekat, kerana memerlukan konsensus negara-negara pesisir selain mungkin berdepan tentangan industri perkapalan global.
Katanya: “Dengan sumber yang ada, kita tidak seharusnya hanya berfikiran bertahan. Kita perlu lebih proaktif, tapi pada masa yang sama kekal berwaspada.”